Phần 1: Lịch sử Tân An, tỉnh Long An- Cầu sắt eiffel

Dựa theo "Tân An ngày xưa" của Đào Văn Hội và một số thông tin sưu tầm khác.Viết theo kiểu đọc tới đâu suy luận tới đó. Những chữ in nghiêng  và các hình ảnh là tôi sưu tầm, xin các tác giả  thứ lỗi và thông cảm cho tôi. Những ai am hiểu về Tân An hoặc có thông tin gì thêm xin liên hệ với tôi qua mail: Khanhduy8080@yahoo.com.vn, mong rằng qua đây chúng ta có cái nhìn chân thực hơn về vùng đất Tân An, hiểu thêm về những gì mà tiền nhân còn lưu lại, chân thành cảm ơn. Tân An-10/2011

Đào Văn Hội( ĐVH) viết :

"Những buổi chiều tà, khách nhàn du đứng trên « Cầu xe lửa » Tân An phóng tầm con mắt về phía hợp lưu hai con sông Vàm cỏ tây với Bảo định hà, thấy những tòa lầu, nhà trệt, ẩn hiện dưới lùm cây xanh soi bóng trên dòng nước bạc.

Đó là châu thành Tân An, một tỉnh lỵ nho nhỏ, xinh xinh, với dân cư thuần hậu, gợi trong lòng du tử vì sanh kế mà phải lìa quê xiết bao kỷ niệm êm đềm. Hai chữ « Tân An », sau khi tồn tại suốt mấy trăm năm trong lịch sử, cách nay chẳng bao lâu, năm 1956, bị Ngô triều cao hứng xóa bỏ trong bảng đồ miền Nam đất Việt và thay vào hai chữ Long An. "

Cầu xe lửa đây là " Cầu sắt" theo cách gọi dân dã của dân Tân An, do hãng Eiffel nổi tiếng của Pháp xây dựng, khoảng năm 1885,  trước năm 1920 được lót ván bằng cây, chỉ dành cho xe lửa từ Sài Gòn đi Mỹ Tho, người đi bộ thì đi dọc theo 2 bên cầu. Nếu đi bằng xe hơi thì đi bằng đò rút ( sẽ nói sau).

Cầu Sắt bị đập bỏ bán ve chai khoảng năm 2004-2005, chứng tích cuối cùng của chuyến xe lửa Sài gòn- Mỹ Tho đã bị đối xử tệ bạc như thế đấy!!Trước khi bị đập bỏ, nó đã chứng kiến biết bao nhiêu cặp tình nhân ra đây hò hẹn, có khi ngồi ở lan can, có khi chui xuống gầm cầu, nhiều khi mải mê kiss nhau quá dòm lên xe bị mất từ lúc nào,lủi thủi đi bộ ra về. Buổi chiều đám thanh niên ra nhảy ùm ùm xuống sông tung tăng bơi lội, nhìn mà thích mắt



 



Cầu sắt Eiffel

Cần sắt Eiffel năm 1946

ĐVH viết:
Đường Sài Gòn Mỹ Tho có cả thảy một chục ga đủ đầu, vừa lớn vừa nhỏ : Chợ Lớn – Phú Lâm – An Lạc – Bình Điền – Bình Chánh – Gò Đen – Bến Lức – Bình Ảnh – Tân An – Tân Hương – Tân Hiệp – Lương Phú và Trung Lương.

Làm một bài toán cỏn con, chiếc xe cũ ghé mỗi ga trung bình ba phút, thử hỏi hành khách bực mình mất ngày giờ là bao nhiêu, chưa kể bụi than đá bay vãi vào y phục ! Mặc dầu chiếc xe cũ chạy chậm rì song vì nó chạy tới thụt lui ở ga Tân An, nên bảy giờ tối ngày ba mươi Tết năm nọ, nó đụng nhằm đứa bé gái năm tuổi con anh tư Đủ gác nhiếp chạy chơi giữa đường rầy (rails) và cán nát óc.

Ngày mồng bảy tháng giêng năm sau, trăng thượng huyền mờ mờ, lối mười giờ đêm, vài người hãi hùng thấy bóng một đứa bé cụt đầu đi tới đi lui giữa đường rầy trước ga Tân An. Báo hại ông sếp ga, ông Huỳnh Sum tức Rùm, rước thầy cầu siêu cho von ghồn em bé ba đêm, nó mới hết hiện hồn về.

Đọc đoạn in nghiêng mà thấy bùi ngùi, 100 năm rồi còn gì, bây giờ 10 h đêm xe cộ chạy ầm ầm chứ đâu vắng hoe như ngày xưa mà thấy hồn ma nào nữa, hồn ma thì không thấy nhưng khoảng 12 h ra công viên mũi tàu ngồi thì bảo đảm thế nào cũng gặp mấy con ma....túy

Thông tin sưu tầm ( Tác giả:Sakuraluu- Daumaytoaxe.com)

Hình ảnh mới cập nhật được
Bộ GTVT, TP HCM, tỉnh Long An và Tiền Giang đang xúc tiến xây dựng tuyến đường sắt TP HCM - Mỹ Tho, dự kiến hoàn thành năm 2012. Cách đây 125 năm người Pháp khai mở tuyến đường sắt này, nhưng đã ngưng hoạt động từ năm 1958, chỉ còn lại vài dấu tích.
Ga Sài Gòn là ga đầu của tuyến nằm ở Công viên 23/9 bây giờ và đi qua các đường Cống Quỳnh - Phạm Viết Chánh - Hùng Vương - Hồng Bàng... Dấu xưa còn lại là đoạn đường ray xuất lộ ở ngã tư Hùng Vương - Nguyễn Duy Dương, trước Chợ An Đông.
Tuyến đường chạy qua An Lạc, huyện Bình Chánh và vượt sông Chợ Đệm bằng cầu tại vị trí cách cầu Bình Điền bây giờ về phía hạ lưu khoảng 300 m. Dấu tích còn lại ở hai đầu cầu là những trụ cầu được xây bằng đá hộc và gạch thẻ ở phía trên.
15 nhà ga trên toàn tuyến được người Pháp xây theo một kiểu giống nhau. Trong ảnh, bà Trần Thị Phương, 76 tuổi đã ở trong ngôi nhà nguyên là ga Gò Đen, huyện Bến Lức, tỉnh Long An hơn 60 năm.
Tại các ga đi qua thị tứ, thị xã đều có giếng nước xây bằng gạch thẻ để cho phu xe lửa, người gác gian sử dụng. Trong ảnh là ông Huỳnh Văn Nghiệp, 73 tuổi bên cạnh giếng nước của nhà ga Gò Đen. Đã hơn 40 năm ông Nghiệp sống bên giếng nước này.
Tại thị xã Tân An, tỉnh Long An dấu tích duy nhất còn lại của tuyến xe lửa là giếng nước tại khu nhà ga cũ. Giếng nước được gia đình bà Phạm Thị Liên làm nơi thờ cúng và sử dụng cho sinh hoạt hàng ngày.
Giữa năm 1885, tuyến đường sắt hoàn thành. Lúc đầu người Pháp cho cả đoàn tàu 10 toa xe vượt các sông Chợ Đệm ở Bình Điền, Vàm Cỏ Đông ở Bến Lức và Vàm Cỏ Tây ở Tân An bằng phà. Một năm sau cầu vượt các sông này mới được xây dựng và giành cho đường quốc lộ 1 đi chung. Trong ảnh là trụ cầu Bến Lức ở phía bờ Bắc sông Vàm Cỏ Đông
Sau 1954, cầu Bến Lức được sửa chữa lại một phần với các trụ cầu mới được đúc bằng bê tông cốt thép theo công nghệ của Mỹ. Một số trụ xây bằng đá hộc của người Pháp vẫn được sử dụng. Trong ảnh cầu Bến Lức nhìn từ bờ Nam
Tại đầu các cầu đều có chòi gác tàu. Sau này các chòi gác được biến thành các lô cốt bảo vệ cầu.
Lô cốt đúc bằng bê tông cốt thép theo công nghệ Mỹ ở bờ Bắc cầu Tân An
Ga cuối tuyến nằm ngay trong thành phố Mỹ Tho, vừa gần chợ vừa gần sông tạo nên sự liên hoàn giao thông bộ - thủy - sắt. Dấu tích còn lại là hai trụ cổng phía Bắc nhà ga Mỹ Tho nơi đón và đưa các đoàn tàu vào ra ga mỗi ngày...
Trụ đèn bằng sắt, tán đinh river của người Pháp dựng năm xưa để cấp điện cho cổng xe lửa và khu nhà ga. Nay khu vực cửa đường ray này là quán cơm Cây Me, 60 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, thành phố Mỹ Tho.

Lưu Đức - Phan Quang



Ga Mỹ Tho- còn tàu này đã từng đi qua Tân An rất nhiều lần



                                                         



Từ Sài gòn  qua Cầu Tân An bây giờ nhìn bên trái có cái công viên be bé, đó chính là "Mũi tàu", nơi ngày xưa chuyến xe lửa Sài Gòn- Mỹ tho dừng lại đưa rước khách. Lúc tôi còn bé nơi đây còn một dãy nhà lụp xụp, mấy cái ao dơ bẩn. Sau này Nhà nước giải tỏa, xây nên cái công viên cho bà con ngồi hóng mát và đón xe đò từ miền Tây.



Mũi tàu nhìn từ Bưu điện tỉnh bây giờ, được một người lính Mỹ chụp năm 1969 khi đi từ Mỹ Tho đến Sài Gòn







Cái nhà thờ nằm bên phải đã dọn về bờ kinh phường 3, bây giờ thay bằng 1 quán cafe, quán này do con gái của bà chủ quán cafe nổi tiếng Đào Viên làm chủ. Cây xăng phía xa xa vẫn còn, chỉ đổi tên thôi. Con đường nhỏ nhỏ nằm quẹo phải sát nhà thờ là đường Phan Đình Phùng, xưa kia nó là  đường Lagrange, xã Bình Lập.Trên con đường này có căn nhà số 31 ( nay là 27 Phan Đình Phùng) là nhà của Ông Ngô Văn Chiêu, người sáng lập ra Đạo Cao Đài, Wikipedia viết " Năm 1909 ông được chuyển làm Thư ký Tòa Bố tỉnh Tân An. Thời gian làm việc ở đây, ông đã mua một căn nhà tại Tân An và rước thân mẫu về ở chung", tôi đã đi kiếm số nhà 27 này mãi mà chẳng thấy đâu, dù đoạn đường rất ngắn. Kể cũng tiếc thật vì được biết căn nhà này hiện nay vẫn còn, dù đã thay hình đổi dạng



Nha 27 phan dinh phung(số 31 đường Lagrange, xã Bình Lập, thời Pháp )




Nha 27 phan dinh phung(số 31 đường Lagrange, xã Bình Lập )